Ratten komen in heel Nederland voor, ook in Breda en omgeving. Ze leven vaak in de buurt van mensen, omdat daar voedsel en schuilplekken te vinden zijn. Hoewel ratten in de natuur een rol spelen in het ecosysteem, kunnen ze in bewoond gebied een groot gezondheidsrisico vormen. Het RIVM onderzoekt welke ziekteverwekkers ratten bij zich dragen en hoe rattenpopulaties zich verspreiden.
Ratten en ziekteverwekkers
Ratten kunnen drager zijn van virussen, bacteriën en parasieten die mensen ziek kunnen maken. Deze ziekteverwekkers verspreiden zich via hun urine, keutels en speeksel.
Een bekende ziekte die ratten kunnen overdragen is de ziekte van Weil (leptospirose). Deze bacterie komt vooral in oppervlaktewater terecht via rattenurine. Contact met besmet water kan leiden tot ernstige ziekteverschijnselen. In Nederland worden gemiddeld 30 gevallen per jaar vastgesteld, met een piek tussen augustus en november.
Ook bij gehouden ratten (huisdier of voederdier) zijn ziekteverwekkers zoals het seoulvirus aangetroffen.
De bruine rat in Nederland
In ons land zijn vooral de bruine rat (Rattus norvegicus) en, minder vaak, de zwarte rat (Rattus rattus) te vinden. De bruine rat:
- Weegt gemiddeld 500 gram en is 22-30 cm lang (zonder staart).
- Leeft in groepen met een eigen territorium.
- Krijgt meerdere worpen per jaar, waardoor de populatie snel groeit.
- Houdt van waterrijke gebieden en is vooral ’s nachts actief.
- Eet alles, maar heeft een voorkeur voor graan, groente, fruit, vlees en vis.
Volksgezondheidsrisico’s
Naast leptospirose kunnen ratten ook andere dierziekten verspreiden, zoals trichinosis, varkenspest en de ziekte van Aujeszky. Hoewel deze ziekten bij mensen in Nederland zeldzaam zijn, blijft voorkomen beter dan genezen.
Rattenmonitor van het RIVM
Het RIVM beheert de Rattenmonitor, waarin meldingen van rattenoverlast door professionele plaagdierbeheersers worden geregistreerd. Deze meldingen geven inzicht in de verspreiding van rattenpopulaties per wijk. Gemeentes en bestrijdingsbedrijven gebruiken deze gegevens om gerichte maatregelen te nemen.
Overlast door ratten: oorzaak en oplossing
De belangrijkste oorzaak van rattenoverlast is slecht afvalbeheer. Voedselresten en afval die toegankelijk zijn voor ratten zorgen voor snelle groei van de populatie. Bestrijden zonder de voedselbron weg te nemen heeft weinig effect, omdat ratten zich snel herstellen.
Preventietips:
- Dicht gaten groter dan 1 cm.
- Ruim afval direct op en bewaar het in afsluitbare bakken (liefst metaal).
- Verwijder rommel en schuilplekken rond gebouwen.
- Onderhoud rioolstelsels en plaats bolroosters op afvoeren.
- Voorkom dat dierenvoer of etensresten buiten blijven liggen.
Bron:
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) – Ratten en volksgezondheid
https://www.rivm.nl